Ας πάει και το παλιάμπελο

"Ας πάει και το παλιάμπελο", μία φράση που χρησιμοποιούσαν κυρίως οι παλιότεροι όταν ήθελαν να δηλώσουν μεγάλη επιθυμία να αποκτήσουν κάτι. Σήμερα έχει αντικατασταθεί από το σαφώς πιο εύηχο "δε γαμιέται". Παρακαλώ να συνεχίσετε την ανάγνωση, κι ας βρίζω. Είκοσι αναγνώστες μου έχουν μείνει, μην σας χάσω και εσάς.

Μεταφερόμαστε στο 1840, στην Ελλάδα της οθωνικής περιόδου, όταν την καλλιτεχνική Αθήνα σημαδεύει ένα σπουδαίο γεγονός: για πρώτη φορά στα χρονικά, το ρόλο της γυναίκας θα υποδυθεί μία... γυναίκα! Ο λόγος για την πανέμορφη Ιταλίδα πριμαντόνα της όπερας Ρίτα Μπάσο, η οποία θα έπαιζε στο θέατρο Μπούκουρα τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο μελόδραμα "Λουτσία ντε Λαμερμούρ" του Ντονιτσέτι.

Οι Αθηναίοι θέλησαν να δουν από κοντά την Μόνικα Μπελούτσι της εποχής. Όπως ήταν αναμενόμενο τα έχασαν μόλις την πρωταντίκρυσαν και οι γυναίκες τους σκύλιασαν. Όπως αναφέρει και ο στρατηγός Μακρυγιάννης στα απομνημονεύματά του "νέοι και γέροι είχαν χάσει τα χρηστά ήθη και η Ελλάς όδευε προς την καταστροφήν". Και όλα αυτά για μία θεατρίνα.

Τέτοια ήταν η λάμψη της Ρίτα Μπάσο, που ο δήμαρχος Αθηναίων, Δημήτρης Καλλιφρονάς, ήρθε για χάρη της στα χέρια με τον Άγγλο πρέσβη επειδή δεν τον κάλεσε στη γιορτή προς τιμήν της αοιδού και διέταξε την υπηρεσία απορριμάτων να μην μαζέψει επί ένα μήνα τα σκουπίδια έξω από το σπίτι του! Όμως και ο αρχηγός του αγγλικού κόμματος, Ανδρέας Λόντος, έπαθε κοκομπλόκο με την Μπάσο και έφαγε μία περιουσία στο θέατρο. Ο Μακρυγιάννης τον έδωσε κανονικά: "Παλάβωσαν οι γέροντες και οι μαθητές πουλούν τα βιβλία τους και πάνε v' ακούσουν τη Ρίτα Μπάσσω. Το γέρο-Λόντο, που δεν έχει ούτε ένα δόντι, τον παλάβωσε η Ρίτα Μπάσσω του θεάτρου και τον αφάνισε τόσα τάλλαρα δίνοντας κι άλλα πισκέσια".

Όμως, η πιο χαρακτηριστική περίπτωση ήταν ένας απλοϊκός αγρότης από τα Μεσόγεια. Οι πλούσιοι της εποχής είχαν πνίξει στο καράτι την κυρία Μπάσο, η οποία έφτασε να έχει περισσότερα κοσμήματα από τη βασίλισσα Αμαλία. Ο δύσμοιρος γεωργός ήθελε να κάνει το κομμάτι του, όμως πού λεφτά για δωρίσει το κατιτίς του στην πριμαντόνα; Αποφάσισε να "σκοτώσει" ένα αμπέλι, που δεν είχε κερδίσει με πολύ... νόμιμο τρόπο. Όχι μόνο δεν μετάνοιωσε για την κίνησή του, την επένδυση αυτή αν μου επιτρέπετε, αλλά κατά τη διάρκεια της παράστασης σηκώθηκε και φώναξε "για σένανε κυρά μου, ας πάει και το παλιάμπελο".

Δεν έμοιαζε αρκετά στον... εαυτό του!

"Δεν είσαι ο εαυτός σου σήμερα". Πόσες και πόσες φορές δεν το έχουμε ακούσει, όμως κανείς δεν ένιωσε αυτή τη φράση στο πετσί του, όσο ο Τσάρλι Τσάπλιν. Ο θρυλικός κωμικός, τρεις φορές βραβευμένος με Όσκαρ (και λίγες ήταν), συμμετείχε κάποτε σε ένα διαγωνισμό για τον καλύτερο σωσία του... εαυτού του. Όχι μόνο δεν κέρδισε, αλλά έμεινε εκτός τελικής δεκάδας, την ώρα που ο πιο ψηλός και εύσωμος αδερφός του, Σίντνεϊ Τσάπλιν, κατάφερε να πάρει την τρίτη θέση.

Ήταν το 1921, λίγες μέρες μετά το διαζύγιό του από την πρώτη του σύζυγο (από τις συνολικά 4 που του χάρισαν συνολικά 11 παιδιά, ενώ είχε άλλο ένα εκτός γάμου). Ο 32χρονος Τσάπλιν, μέγας γόης της εποχής, καθώς ήταν σαφώς πιο όμορφος απ' ότι φαινόταν όταν υποδυόταν τον Σαρλό, έμαθε ότι στο Κλίβελαντ γινόταν διαγωνισμός για να βρεθεί ο καλύτερος σωσίας του. Φόρεσε τα αληθινά ρούχα του Σαρλό, το μουστάκι, το καπέλο, τα υπερμεγέθη παπούτσια και τράβηξε για την αίθουσα μαζί με τον αδερφό του, ο οποίος είχε μάλιστα ξεχάσει να πάρει μπαστούνι.

Τελικά, ένας νεαρός από το Κλίβελαντ, ο Μπομπ Χόουπ, πήρε την πρώτη θέση στο διαγωνισμό και ο Τσάρλι Τσάπλιν (που εν τω μεταξύ είχε αποκαλύψει την αληθινή του ταυτότητα) τού παρέδωσε το βραβείο λέγοντας "είναι απίστευτο πόσο μοιάζεις με τον καθρέφτη μου".

Συρτάκι, ένας κατά παραγγελία χορός

Αν πεις "Ελλάδα" σε έναν ξένο, θα του έρθουν στο μυαλό κατά σειρά οι εξής λέξεις: malaka, mousaka, kalimera, yeia mas, syrtaki. Σήμερα θα ασχοληθούμε με την τελευταία λεξούλα. Στη σκέψη των αλλοδαπών, αυτών των βάρβαρων που όταν εμείς είχαμε πολιτισμό, εκείνοι ξεψειρίζονταν στις σπηλιές και άλλα τέτοια γραφικά, οι Έλληνες χορεύουμε όλη μέρα συρτάκι και σπάμε πιάτα. Κάνετε λάθος λοιπόν. Το συρτάκι είναι ένας χορός που φτιάχτηκε κατά παραγγελία το 1964 για να γίνει τουριστικό αξιοθέατο και να το χορεύουν εύκολα οι ξένοι. Και δεν είναι παράξενο που ξέρετε μόνο ένα τραγούδι γιατί ναι, μόνο ένα υπάρχει!

Το 1964 λοιπόν, ο Μιχάλης Κακογιάννης γύρισε στην Κρήτη τον "Αλέξη Ζορμπά". Στον πρωταγωνιστικό ρόλο ο Άντονι Κουίν, ένας κινηματογραφικός Έλληνας, καθώς έχει έρθει τρεις φορές για ταινίες στη χώρα μας (Ζορμπάς, Ωνάσης, Τα κανόνια του Ναβαρόνε). Ο Κουίν μπήκε στο πετσί του ρόλου, όμως αδυνατούσε να μάθει πεντοζάλη, όπως αρχικά ήθελε ο σκηνοθέτης. Έτσι ανατέθηκε στον Μίκη Θεοδωράκη να γράψει μία μελωδία που θα είναι ζωντανή και εντυπωσιακή, αλλά ταυτόχρονα εύκολη στο χορό. Τη χορογραφία ανέλαβε ο Γιώργος Προβιάς και ο χορός του Ζορμπά έμεινε στην ιστορία.

Στη μελωδία, αλλά και στη χορογραφία, έχουν παντρευτεί κινήσεις του κρητικού συρτού, του ανωγειανού πηδηχτού και του χασάπικου. Το μέτρο είναι στα τέσσερα τέταρτα αρχικά, όμως όταν το μπουζούκι αρχίζει να δίνει, αυξάνεται σταδιακά στα δύο τέταρτα. Όσοι δεν καταλαβαίνουν τι σημαίνει αυτό να ανοίξουν κανένα βιβλίο. Αυτή η πληροφορία είναι χρήσιμη και αρνούμαι να ασχοληθώ μαζί της. Ουστ.

Είναι τέτοια η απήχηση που έχει το συρτάκι στο εξωτερικό, που όταν ακούγεται στα καθωσπρέπει μέγαρα μουσικής, ο κόσμος σηκώνεται και χορεύει ατσούμπαλα, ενώ στις συγκεντρώσεις υπέρ του ελληνικού λαού, οι αλυσίδες που φτιάχνονται με ανθρώπους που ανταποκρίνονται στη μουσική του Μίκη είναι πελώριες.

Το συρτάκι έχει μπει και στο βιβλίο Guinness. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2007, 268 άνθρωποι πιάστηκαν από τους ώμους στην Αγία Νάπα της Κύπρου και χόρεψαν το τραγούδι του Ζορμπά.

Δεν περνά η μπογιά της

Δεν περνά η μπογιά της, δηλαδή μπαγιάτεψε, σταφίδιασε, βγήκε στη σύνταξη ως γυναίκα. Η φράση μας έρχεται από τη βυζαντινή εποχή, όταν οι γυναίκες ήταν ιδιαίτερα κοκέτες. Άλλωστε όταν τα 2/3 των ανδρών κλείνονταν στα μοναστήρια, κάτι έπρεπε να κάνουν οι δύσμοιρες για να τυλίξουν κάποιον από τους εναπομείναντες.

Για να φαίνονται γαϊτανοφρύδες, ξύριζαν τα φρύδια τους και τα ζωγράφιζαν, έβαφαν τα μάτια μπλε, τα χείλη και τα νύχια κόκκινα, ξάνθαιναν τα μαλλιά τους, ενώ έκαναν και... χαλάουα με ένα μίγμα καραμέλας και μαστίχας. Στην αγορά της Κωνσταντινούπολης έβρισκες κάθε είδους κρέμες από βότανα, μέλι, γάλα και μεδούλι, τα οποία δεν αγόραζαν μονάχα οι παστρικιές, αλλά και οι αυτοκράτειρες.

Μία από τις πιο κοκέτες αυτοκράτειρες ήταν η Θεοδώρα, μία γυναίκα του δρόμου που γυάλισε τους Ιουστινιανού και την παντρεύτηκε. Αυτή μπορεί να ήταν πολύ όμορφη, όμως δέκα χρόνια μετά το γάμο έπεσε σε κατάθλιψη και γέρασε πριν την ώρα της. Η επίσημη εξήγηση είναι ότι στενοχωρήθηκε επειδή την απατούσε ο Τζάστιν. Φήμες που θέλουν να το έπαθε επειδή ο αστρολόγος της την ενημέρωσε ότι θα την ενσαρκώσει κάποτε η Ντενίση ελέγχονται ως αβάσιμες.

Η κατάθλιψη πέρασε και η Θοδωρούλα άρχισε να μπογιατίζεται ξανά, όμως πλέον δεν έκανε καμία αίσθηση στον Ιουστιανιανό, που είχε βρει άλλες γκομενίτσες να παίζει. Οι κυρίες της αυλής άρχισαν να γελάν πίσω από την πλάτη της βασίλισσας, λέγοντας ότι όσο και να πασαλείβεται, δεν περνά η μπογιά της.

Αν διάβαζαν κάνα βιβλίο...

Όλοι ξέρουμε την ιστορία του Τιτανικού, του θεωρητικά αβύθιστου πλοίου, που όμως ποτέ δεν κατάφερε να πιάσει λιμάνι και εν τέλει χάρισε 11 όσκαρ στον Τζέιμς Κάμερον. Κι όμως, η τραγωδία της 14ης Απριλίου 1912 θα μπορούσε να αποφευχθεί αν οι άνθρωποι της εταιρείας διάβαζαν κάνα βιβλίο και πιο συγκεκριμένα το Futility.

Το 1898, 15 χρόνια πριν τη ναυπήγηση του Τιτανικού, ο συγγραφέας Μόργκαν Ρόμπερτσον αφηγήθηκε το τραγικό ναυάγιο ενός πλοίου που μετέφερε χιλιάδες ανθρώπους του "Τιτάνα"! Το παρεμφερές όνομα είναι μία μόλις από τις συμπτώσεις ανάμεσα στο ιστορικό και στο λογοτεχνικό ναυάγιο.

- O Τιτανικός ξεκίνησε από την Αγγλία με προορισμό την Αμερική. Ο Τιτάνας ακολουθούσε την ακριβώς αντίθετη διαδρομή και μάλιστα θα χρησιμοποιούσε ακριβώς τις ίδιες προβλήτες.

- Ουσιαστικά τα δύο πλοία είχαν ίδιο μήκος, 265 μέτρα ο Τιτάνας, 268 ο Τιτανικός.

- Ο Τιτάνας, μεταφέροντας 2000 επιβάτες, ήταν το μεγαλύτερο επιβατηγό που είχε εμφανιστεί ποτέ. Το ίδιο ρεκόρ έσπασε (στην πραγματικότητα πλέον) με 2200 επιβάτες ο Τιτανικός.

- Ο πλοίαρχος και των δύο καραβιών, μιλώντας στους επιβάτες στην αρχή του ταξιδιού, χαρακτήρισε το πλοίο του "ουσιαστικά αβύθιστο".

- Ο Τιτανικός μετέφερε 16 σωσίβιες λέμβους, συν τέσσερις φουσκωτές αναδιπλώμενες, δηλαδή λιγότερες από τις μισές που θα χρειάζονταν για να σωθούν όλοι οι επιβάτες. Το ίδιο ίσχυε για τον Τιτάνα, που μετέφερε 24 σωσίβιες λέμβους, "όσο λιγότερες όριζε ο νόμος".

- Ο Τιτάνας βυθίστηκε μία βραδιά του Απρίλη μετά από σύγκρουση με ένα παγόβουνο, 400 μίλια από τη Νιούφαουντλαντ, και ενώ με 22,5 κόμβους είχε υπερβεί το όριο ταχύτητας. Ο Τιτανικός βυθίστηκε στις 14 Απριλίου μετά από σύγκρουση με ένα παγόβουνο, 400 μίλια από τη Νιούφαουντλαντ, και ενώ ταξίδευε υπερβαίνοντας το όριο με 25 κόμβους!

- Ο Τιτανικός βρήκε στο παγόβουνο στις 23:40. Ο Τιτάνας "λίγα μόνο λεπτά πριν τα μεσάνυχτα".

- Και τα δύο πλοία χωρίστηκαν στη μέση πριν βυθιστούν και περισσότεροι από τους μισούς επιβάτες έχασαν τη ζωή τους.

Το βιβλίο του Ρόμπερτσον βρισκόταν στη βιβλιοθήκη του Τιτανικού. Αν κάποιος αξιωνόταν να το διαβάσει, ίσως να μην είχε γίνει το ναυάγιο και ίσως εμείς να είχαμε γλιτώσει από τον Ντι Κάπριο...

Δεν ιδρώνει τ' αφτί τους

Την Κυριακή 199 βουλευτές υπερψήφισαν το δεύτερο μνημόνιο, παρά τις έντονες αντιδράσεις του κόσμου και χωρίς να ιδρώνει τ' αφτί τους. Δεν θα εξετάσουμε εδώ αν η συνταγή που επέλεξε η Βουλή είναι η σωστή. Η νεκροψία θα δείξει. Αυτό που θα δούμε σήμερα είναι από πού προέρχεται η φράση "δεν ιδρώνει τ' αφτί του".

Θα μεταφερθούμε στα αρχαία χρόνια. Ο Ασκληπιός, γιος του Απόλλωνα και της Κορωνίδας, δεν ήταν εξ αρχής θεός. Ήταν ένας επαρχιακός γιατρουδάκος, μαθητής του κένταυρου Χείρωνα, ο οποίος ήταν δάσκαλος τόσων και τόσων ηρώων, όπως του Αχιλλέα, του Ιάσονα, του Πάτροκλου και του Πηλέα. Θεός έγινε με... ρουσφετάκι από τον παππού του, τον Δία. Ο Δίας ήταν από μόνος του εξαιρετικός γιατρός, επιδημιολόγος κατά βάση, όμως με τόσες γκόμενες πού να βρει χρόνο για γιατρειές. Έτσι θεοποίησε τον εγγονό του για να ασχοληθεί με την προστασία της υγείας των ανθρώπων.

Ο Ασκληπιός έφτιαξε πελώρια θεραπευτήρια, όπου φιλοξενούσε λεπρούς, ψυχοπαθείς, καρδιακούς και πάσας μορφής αρρώστους. Μάλιστα, δεν δεχόταν πληρωμή μέχρι να γίνει όντως καλά ο ασθενής και αυτό μόνο αν είχε να πληρώσει.

Οι μέθοδοί του ήταν τσαρλατάνικες, όμως θεός ήταν, ό,τι γουστάριζε έκανε. Οι άνθρωποι τον επισκέπτονταν για ψύλλου πήδημα. Μία γυναίκα τον ρωτούσε πώς θα κάνει παιδί (κυρία, κυρία αυτό το ξέρω, να το πω;), άλλος πώς να βρει την όρασή του, άλλος του ζητούσε να τον απαλλάξει από τις ψείρες. Απ' όλους τους πελάτες, η πιο αξιοπρόσεκτη ήταν κάποια νεαρή γυναίκα από την Κόρινθο. Όπως αναφέρει ο Παυσανίας στο βιβλίο "Ελλάδος Περιήγησις", η κοπέλα εξήγησε ότι αγαπά έναν νεαρό και θέλει να μάθει αν αξίζει να ελπίζει. Η απάντηση του Παυσανία ήταν, σε ελεύθερη μετάφραση: "Κλείστο το μουλάρι σε ένα πολύ ζεστό δωμάτιο για κάνα τεταρτάκι. Αν ιδρώσουν τ' αφτιά του, θα σε αγαπήσει, αν δεν ιδρώσουν, μην παιδεύεσαι, θα φας χυλόπιτα κοπελιά".

Μαραθώνιος στον πάγο

Η Ολλανδία βιώνει το βαρύτερο χειμώνα των τελευταίων 30 ετών. Τα κανάλια και οι λίμνες έχουν παγώσει και η θερμοκρασία έχει να δει θετικό πρόσιμο εδώ και βδομάδες. Οι Ολλανδοί όχι μόνο δεν βάζουν τα κλάματα, αλλά αντ' αυτών βάζουν παγοπέδιλα και περιμένουν τον μαραθώνιο του πάγου, μία διοργάνωση που έχει να διεξαχθεί 15 χρόνια.

Πρόκειται για το Έλφστεντοντοχτ (πολύ εύηχο αν μη τι άλλο), τον γύρο 11 πόλεων με παγοπέδιλα. Τι Dancing on Ιce και μαλακίες; Εδώ να μας δείξουν τη μαγκιά τους οι Φραγκολιάδες και οι Πηλιχούδες. Οι σχεδόν 16.000 συμμετέχοντες περιμένουν την οργανωτική επιτροπή να δώσει το ΟΚ για να διασχίσουν την απόσταση των 200 χιλιομέτρων στη βόρεια Ολλανδία. Προς το παρόν το πράσινο φως δεν μπορεί να ανάψει, καθώς για την ασφάλεια των συμμετεχόντων πρέπει καθ' όλη τη διάρκεια της διαδρομής το πάχος του πάγου να είναι 15 εκατοστά. Για αυτό έχει επιστρατευτεί μία ομάδα πεζοναυτών, οι οποίοι μέρα και νύχτα προσθέτουν χιόνι στα κανάλια.

Το Έλφστεντοντοχτ είναι εξαιρετικά δημοφιλές, παρότι από το 1909 (οπότε και πρωτοδιοργανώθηκε) μέχρι σήμερα έχει διεξαχθεί μόνο 15 φορές, όσες δηλαδή επέτρεψε ο καιρός. Ο κόσμος ανυπομονεί και οι συμμετοχές είναι τόσο πολλές που (αν τελικά όλα πάνε καλά) όταν ο τελευταίος αθλητής περάσει την αφετηρία, οι πρώτοι θα βρίσκονται ήδη τρεις ώρες στον πάγο.

Άλλωστε, το πατινάζ ταχύτητας είναι, μαζί με το ποδόσφαιρο, το εθνικό σπορ των Ολλανδών και για τον Χανς φαν ντερ Λόουβ, πρόεδρο της οργανωτικής επιτροπής του μαραθωνίου, η επιτυχία είναι ζήτημα τιμής.